Waar moet je op letten bij het kopen van een gitaar?

(beginners en semi-gevorderden gitaar kopen)

Je wilt een gitaar kopen, maar je weet niet waar je moet beginnen. Op deze pagina leg ik uit waar je op zou kunnen letten als beginnende gitarist. Er zijn heel veel verschillende meningen en visies en hieronder staat de mijne.

Er zijn kort door de bocht gezegd drie typen gitaren:
1. Nylonsnarige gitaren (ook wel “spaanse gitaar”)
2. Staalsnarige gitaren (ook wel “western gitaar”)
3. Elektrische gitaren

Het principe van deze drie is hetzelfde: Je hebt zes snaren, gespannen op een stuk hout, met of zonder klankkast. Dus in feite maakt het niet uit op welk type je begint. Tóch zijn er wezenlijke verschillen en ben ik van mening dat je het beste kunt beginnen met een nylon snarige gitaar. Na een tijdje koop je logischerwijs eens een staalsnarige gitaar en daarna stap je over naar de elektrische gitaar. Eerst 1, dan 2, dan 3. Waarom? Een nylon snarige gitaar is goedkoper (zie ‘gitaar prijs’) en makkelijker bespeelbaar (de hals is wat groter). Bovendien is het leuk om van stap 1 op een gegeven moment naar stap 2 te gaan, als een soort ‘cadeautje aan jezelf’. Andersom gebeurt minder vaak. Bovendien is de hals van een nylonsnarige gitaar wat breder. Een bredere hals betekent nét iets makkelijker spelen. Waarom? Je beweegt je vingers over een paar vierkante centimeters. Ook zul je merken dat een vinger een millimeter verzetten soms veel kan uitmaken, en op een nylonsnarige gitaar luistert die millimeter iets minder nauw. Bovendien doen de snaren iets minder pijn aan je vingers. Maar beide redenen zeggen niet per sé dat je niet op een staalsnarige of elektrische gitaar mag beginnen natuurlijk!

Gitaar prijs? Waar moet ik aan denken?

De nylon snarige gitaar is doorgaans het goedkoopste. Duurder is niet altijd beter, maar soms wel. Het verschil zit ‘m of hij hand gemaakt is en uit welk land de gitaar komt. Natuurlijk zijn ook de houtsoorten en de hardware (de niet-houten onderdelen) beter bij duurdere gitaren. De vraag is of jij dat verschil nu al merkt. Ik denk het niet. Begin lekker goedkoop. Een gitaar van €60-€80 euro is prima (dit is dan wel een absolute bodemprijs).
Staalsnarige gitaren zijn duurder. Een beetje goede gitaren beginnen bij €250-€300. Goedkopere gitaren zijn natuurlijk te vinden, maar ik raad het wel af.
Elektrische gitaren zijn het duurst, ook omdat er zoveel bij komt. Je hebt naast de gitaar zelf ook een versterker nodig (zie het hoofdstuk verderop), kabel(s) en andere spullen.

Dus:
1. Nylon snarige gitaar (beginners): Gitaar + hoes + accessoires + boek: ca. €150
2. Staal snarige gitaar (beginners): Gitaar + hoes + accessoires + boek: ca. €400
3. elektrische gitaar (beginners): Gitaar + hoes + versterker + accessoires: ca. €500-700

Ik sta in de winkel. Waar moet ik op letten bij aanschaffen van een gitaar? Wat vraag ik aan de winkelbediende?

Waar je op moet letten bij het kopen van een eerste gitaar: Allereerst degene die er het mooiste uitziet, dat is heel belangrijk. Een gitaar (ook een wat goedkopere) kan een heel leven mee gaan en heeft relatief weinig onderhoud nodig, dus het is leuk om echt iets te kopen waar je wat mee hebt. Staar je niet teveel blind op houtsoorten, of dure verhalen over dat het achterblad uit één stuk is gesneden. Het is wellicht mooier, maar dat verschil is voor jou nog niet belangrijk. 

In deze fase zoeken we alleen nog naar twee belangrijke steekwoorden in de gitaar: Bespeelbaarheid en ‘schoonheid’ (=‘hoe ziet de gitaar eruit’).

Het belangrijkste (en moeilijkste) om goed op te letten bij nylon snarige gitaren is de zogeheten ‘actie’. Dat is de afstand van de snaren tot de hals. Die moet bij de 12e fret niet te hoog zijn, maar ook niet te laag. Ik raad meestal aan om even een hele dure gitaar te pakken (daarvan is meestal de actie goed) en die te vergelijken met de actie van de gitaar die jij evt zou willen kopen. 

Stem de gitaar goed, of laat de gitaar door de winkel goed stemmen (dat heet “440 Hertz”), zodat de hals goed op spanning staat. De snaren moeten mooi parallel aan de hals lopen. Heel licht mogen ze wel afwijken, maar op de 12e fret moeten ze nog redelijk dichtbij de hals zijn.
Je kunt ook één oog dichtknijpen en langs de hals kijken vanaf de klankkast.
Als de afwijking groot is is het zwaarder spelen en is je gitaar vaker vals. Als de afwijking te klein is lopen de snaren teveel aan (NB: álle gitaren lopen altijd een beetje aan!)

Voor staalsnarige gitaren geldt dat je de hals nog kunt stellen (al is dat niet ideaal). Bij nylonsnarige gitaren is dat heel moeilijk en duur.

Welk gitaarmerk moet ik kopen?

Er zijn op het moment heel veel merken, en het zegt ook niet alles meer, zeker niet op het iets lager budget niveau. Staar je er niet blind op. Een Spaanse gitaar (nylon snaren) hoeft echt niet per sé uit Spanje te komen (waar ze meestal oorspronkelijk vandaan komen). Grote merken zijn Gibson, Fender, Martin, PRS, Taylor en die hebben vaak goedkopere dochtermerken. Tóch zegt dit niet alles over of de gitaar goed is of niet.

Do’s and don’t’s

• Koop een gitaar NIET online. Zelfs twee dezelfde type en merk gitaren  kunnen enorm in kwaliteit verschillen. Accessoires (zie hoofdstuk “accessoires”) kun je wel online kopen. Tip: Als je een gitaar in de winkel koopt, koop dan meteen accessoires en probeer dan korting te bedingen.
• Een gitaar die je ook kunt uitversterken (akoestisch-elektrische gitaar): niet doen. Je betaalt altijd voor het systeem en je hebt het niet nodig. Het lijkt gaaf, maar je hebt het (nog) niet nodig. Je kunt het er altijd nog later in laten zetten (zie onderstaand “Gitaar reparatie Amsterdam”).
• Koop géén akoestische gitaar met een zogeheten ‘cut-away’. Een cut-away is zo’n ‘hap’ uit de body (=klankkast), zodat je heel hoog kunt spelen. Het geluid van dit soort gitaren is beduidend slechter. Klik hier voor meer info. 
• Plak geen stickers op het voor of achterblad van je gitaar. Het grootste gedeelte van het geluid wordt ‘gemaakt’ door die twee bladen.
• Zet NOOIT stalen snaren op een nylonsnarige gitaar! Stalen snaren hebben een grotere trekkracht en zullen de hals van de gitaar krom (of kapot) trekken!
• Gitaar NOOIT in de directe zon zetten. Als je een gitaar langere tijd niet gebruikt, doe ‘m in de hoes/koffer. De vochtigheidsgraad en temperatuur zijn dan relatief constant.

Accessoires

Accessoires waar je aan kunt denken zijn:

• Een goede hoes. Een koffer raad ik af als beginner
• Extra snaren. Zie onderstaand hoofdstuk welke mogelijkheden er zijn. Koop minimaal twee pakjes.
• Een lessenaar
• Een goede standaard (niet te goedkoop, die vallen vaak om!). Mooiste en veiligste is een beugel aan de muur.
• Plektrums (niet te dun! Minimaal .80mm. Koop er tien van verschillende formaten)
• Een Capo Dastro (ook wel: “Capo”). Koop niet de goedkoopste, maar ook zeker niet de duurste
• Stemapparaat. Je kunt ook apps gebruiken op je mobiel, maar stemapparaten zijn doorgaans niet zo duur
• Het boek Fasttrack Gitaar 1 (overleg even met mij!)
• Eventueel een metronoom (ook daar zijn apps voor)
• Eventueel een “Varigrip” hand exerciser (Planet Waves of D’addario). Ik geloof er niet heilig in, maar het kan helpen bij het versterken van je spieren en pezen die betrekking hebben op je vingers. Met name voor het oefenen van bepaalde akkoorden kan het handig zijn.

Wat voor snaren moeten er op de gitaar?

Nylon snarige / klassieke gitaar

Belangrijk: heb je een nylonsnarige gitaar, zet dan NEVER NOOIT stalen snaren op je gitaar. Stalen snaren hebben een enorme trekkracht en die trekken de klassieke gitaar simpelweg kapot. De staalsnarige gitaar heeft een stalen balk (trussrod, of halspin) ingebouwd, waardoor die deze trekkracht wél aan kan.

Overigens: Nylon snaren herken je vooral goed aan de dunste drie snaren. Die hebben géén stalen omwinding, wat de lage E, A en D wél hebben. Het lijkt dus net alsof deze snaren van staal zijn, maar dat is niet zo. Op het pakje snaren staat ook wat je koopt.

Staalsnarige/western akoestische gitaar

Bij staalsnarige (of ‘western’) gitaren is de dikte iets meer van belang. Dit wordt aangeduid in de Amerikaanse eenheid ‘inch’. Hoe dikker de snaar, hoe meer toonvastheid (ontstemt iets minder snel), hoe ‘dikker’ het geluid, maar ook hoe zwaarder de gitaar speelt. Als je nog niet zo lang speelt raad ik je aan te beginnen met dikte .010 (de diameter is dan 0,10 inch), ook wel “extra light”. Het is wel afhankelijk van hoe de gitaar is afgesteld (de halspin). Stap je over naar een lichtere snaar, dan kan de gitaar wat gaan ‘aanlopen’. Een dikkere snaar zorgt voor een hogere actie (zie het eerste hoofdstuk). Eventueel moet de gitaar dus opnieuw worden afgesteld. Dat is iets wat je aan professionals moet overlaten (zie hoofdstuk “gitaar reparatie Amsterdam” hieronder).
Vaak duurt het even voordat je weet welke snaar precies ‘bij jou past’.
Qua merk heb je twee keuzes.
1. Traditionele snaren (Martin, Gibson, D’addario)
2. Snaren met een coating, zoals Elixir. Dit merk is iets duurder, maar over het algemeen gaan snaren wat langer mee en blijven ze vooral wat langer nieuw en helder klinken.
Welke van de twee je kiest is persoonsafhankelijk. Als ik je een tip zou moeten geven zou ik tóch voor Elixir gaan.

Elektrische gitaar

Er komt veel overeen met het hoofdstuk “staalsnarige/western gitaar’ hierboven. Begin met dikte .010 (extra light) of zelfs .009. Goede merken zijn GHS, Ernie Ball, D’addario. Snaren met een coating zou ik voor elektrische gitaar juist weer niet aanraden.

Hoe vervang je snaren op de gitaar?

Snaren kun je makkelijk zelf vervangen en hoef je NIET door iemand te laten doen. Ik kan het je in de les in 5 minuten leren. Breng ‘m daarvoor NIET naar de winkel! Er zijn ook tutorials op YouTube.

Hoe vaak moet ik de snaren van mijn gitaar vervangen?

Dat is moeilijk te zeggen, want het is meer afhankelijk van hoe vaak je speelt, de vetheid van je vingers, hoe hard je speelt, hoeveel je zweet etc etc. Stel dat je elke dag een half uur speelt, dan zou ik ongeveer om de drie tot zes maanden je snaren vervangen. Als je een optreden hebt, vervang ze dan sowieso. Probeer dit niet te dicht op het optreden zelf te doen, maar bijvoorbeeld voor de (langere) soundcheck, of een dag eerder, zodat ze even ‘ingespeeld’ kunnen worden. Dan lopen ze wat minder aan en klinken ze weer niet té nieuw.

Welke gitaarwinkel is het beste?

Ik wil geen reclame maken, maar ik heb wel zo mijn voorkeuren. Ik zou altijd gaan voor de winkel waar ze VEEL gitaren hebben. Hoe meer keus, hoe beter. In Amsterdam kun je naar Dirk Witte gaan, of bijvoorbeeld Bax-Shop. Bij Bax-shop is het wel vaak zéér lang wachten voordat iemand je helpt. Ik zelf geef voor akoestische gitaren altijd de voorkeur aan Max guitars in Scheveningen, wat vroeger Casa Benelly was. Goede service, vriendelijke mensen en waar voor je geld. Koop NOOIT een gitaar via bol.com, Action, Lidl of een andere winkel, waar ze niet gespecialiseerd zijn in gitaren. Tenzij je openhaardhout nodig hebt.

Tip: Doe kleding aan die niet kan krassen op de gitaren, dus geen knoopjes of ritsen.

Onderhoud

Een gitaar heeft zo goed als geen onderhoud nodig. Vervang één keer per drie tot zes maanden de snaren. Zet een gitaar NOOIT in de zon. Als je ‘m een lange tijd niet bespeelt, doe ‘m dan in de hoes/koffer. Met een beetje gitaar kun je zo 100 jaar doen!

Gitaar reparatie Amsterdam

Tip: niet naar de winkel gaan. Doorgaans zijn dit mensen die een cursusje hebben gevolgd. Je bent de gitaar lang kwijt en je betaalt veel geld voor vaak niet zo goed afgeleverd werk. Ga altijd naar de professional, die zelf gitaren bouwt of als vast werk reparaties heeft. Ik ga altijd naar Theo Nijsen guitar service. Omdat ik hem vaak zie kun je zelfs je gitaar bij mij achterlaten, dan breng ik ‘m naar hem toe. Dan heb je je eigen gitaar reparateur in Amsterdam 😉

Een gitaarversterker kopen: waar moet je op letten?

Uiteraard is dit alleen van belang als je een elektrische gitaar wilt kopen. Er is een aantal zaken waar je op kunt letten. Eerst even de drie types versterkers op een rij:

1. De buizenversterker
2. De transistor versterker
3. De modelling versterker

1. De buizenversterker is de meest traditionele type versterker. Deze heeft heel veel nadelen en maar één heel belangrijk voordeel, en die ene reden zorgt ervoor dat eigenlijk alle professionals tóch met buizenversterkers spelen. Dat voordeel is de KLANK. En dat is natuurlijk waar je de versterker om koopt. De nadelen: Duur, zwaar, breekbaar, onderhoudsgevoelig, hij moet opwarmen, trekt veel stroom.

2. Toen de transistor werd uitgevonden konden heel veel nadelen van de buizenversterker meteen worden geschrapt. Ideaal zou je zeggen. Ware het niet dat de échte purist tóch altijd voor de buizenversterker gaat.

3. Modelling betekent eigenlijk dat een computer in een transistor versterker de buizen ‘nadoet’. Geluid heeft namelijk een soort DNA (een ‘karakteristiek’) en dat kun je een computer laten nadoen. Je zou zeggen: best of both worlds dus. Veel mensen blijven echter zweren bij de buizen.

Een versterker bestaat in de basis uit drie componenten:
1. de voorversterker (pre-amp), waar de ‘kleur’ van je geluid wordt gemaakt. Met andere woorden: wat je mooi vindt klinken aan de versterker komt voor een groot gedeelte uit de de pre-amp. Ook effecten en distortion (het ‘rock geluid’) komen meestal samen met de pre-amp.

2. De eindversterker (power amp). Dit is eigenlijk letterlijk het gedeelte waar je geluid harder wordt gemaakt

3. De speaker. Dit is de beroemde ronde ‘papieren’ cirkel, die beweegt om lucht te laten trillen (en dús geluid maakt). Die speaker is in de basis hetzelfde als de speakers in je iPhone hoofdtelefoon, maar zijn wel anders gebouwd en reageren heel anders op gitaargeluid dan HiFi speakers thuis.

Meestal zitten alle drie de componenten in een versterker ingebouwd. Dan noem je het een ‘combo’. Het betekent wel dat je dus bijvoorbeeld twee, of zelfs drie volumeknoppen hebt: Eén voor de pre-amp (die heet dan soms ‘gain’), één voor de distortion en één voor de poweramp.

Maar wat moet jij nou kopen?

Als je nét begint; koop een modelling versterker, of -als je écht niet anders wilt- een goedkope buizenversterker.
Tip: áls je een buizenversterker koopt, koop dan iets waar een zogeheten FX-loop (effectsloop, spreek uit in het Engels) in zit. Sommige effecten wil je niet vóór je pre-amp hebben, maar daarna. De FX-loop (ook wel send-return) zorgt ervoor dat je later beter met je effecten om kunt gaan. 

Als je net begint zou ik het meeste geld aan de gitaar besteden. De versterker is natuurlijk belangrijk, maar komt nog even op de tweede plaats. Totdat je weer geld hebt voor een betere versterker.

Het hoeft vooral niet groot te zijn. Dat is alleen maar zwaar en duur. Hoe harder de versterker kan, hoe meer watt (W) hij gebruikt. Voor een buizenversterker heb je in het begin al genoeg aan 5W. Voor modelling zou ik niet verder gaan dan 25W. Op een podium hoeft hij niet zo hard. Dan wordt er een microfoon voor geplaatst en die wordt dan versterkt voor het publiek. Zo behoud je je ‘eigen geluid’ en kan deze tóch hard.

Het voordeel van modelling is dat je ook goed met hoofdtelefoon op kunt spelen. Eerlijk gezegd is dit niet ideaal, want het is slecht voor je oren. En omdat je vaak wilt meespelen met bijvoorbeeld Spotify kan dat niet fijn zijn, omdat je Spotify via de speakers hoort, en je gitaar via de hoofdtelefoon.

Bovendien: nothing beats the real thing! Maar als je buren hebt die snel klagen kan dit handig zijn. Vaak komt met modelling ook een hele hoop effecten. Dat is natuurlijk extra gaaf! Soms is het zoveel, dat je door de bomen het bos niet meer kunt zien. Sowieso is er soms zoveel te regelen en te draaien, dat je bijna vergeet gitaar te spelen.

Zorg er wel voor dat je een combo koopt, wanneer je modelling koopt. Er zijn ook kastjes die je alleen direct op je HiFi moet aansluiten, maar ik zou je aanraden om wel echt een versterker te kopen.

Waar je een gitaar écht moet uitproberen in de winkel (zie bovenstaand), kun je een versterker prima online kopen. Tenzij je ‘m natuurlijk wilt uitproberen.

Wat zijn goede kabels voor elektrische gitaar?

Goedkoop is duurkoop. Goede kabels zijn belangrijk. In een gitaar en versterker stop je zogeheten “mono jack kabels”. Koop geen Chinese troep. Het beste is om te zorgen dat de pluggen aan je kabels van het merk Neutrik zijn. Overweeg om haakse of rechte pluggen te kopen. In Stratocasters wil je geen haakse pluggen stoppen, maar in outputs die aan de zijkant van de body van de gitaar zitten weer wel.
Kabels moet je op de juiste manier oprollen. Let ook op met bureaustoelen. Je rijdt er erg makkelijk overheen.